Valpreventie in de zorg: risico’s herkennen, vallen voorkomen en gevolgen beperken

Valpreventie is een van de grootste operationele uitdagingen in de zorg voor mensen met een verhoogd valrisico, van verpleeghuizen tot de gehandicaptenzorg en revalidatiecentra. Voor zorgorganisaties raakt het thema direct aan personeelsinzet, incidentafhandeling, verantwoording naar de inspectie en de borging van verantwoorde zorg.

CLB is gespecialiseerd in valdetectietechnologie en legt vanuit die expertise uit hoe valpreventie zich verhoudt tot valdetectie, welke risicofactoren een rol spelen en hoe technologie het zorgproces kan ondersteunen, zonder de klinische beoordeling van je team te vervangen.

Valpreventie en valdetectie: het verschil

Valpreventie en valdetectie worden vaak in één zin genoemd, maar zijn niet hetzelfde. Valpreventie is gericht op het herkennen van een risicomoment voordat er iets gebeurt, bijvoorbeeld wanneer iemand zonder rollator uit bed stapt. Valdetectie signaleert dat een val al heeft plaatsgevonden, bijvoorbeeld omdat iemand op de grond ligt. Beide zijn nodig: preventie vraagt om op tijd ingrijpen, detectie vraagt om snel opvolgen zodra het toch misgaat. Vooral in de avond- en nachtdienst, wanneer er minder mensen op de vloer zijn, maakt dit verschil of iemand snel geholpen wordt of een tijd ongezien blijft liggen.

Welke rol speelt technologie bij valpreventie?

Zorgtechnologie kan een waardevolle aanvulling zijn op de klinische en organisatorische maatregelen die je al inzet om vallen te voorkomen. Slimme sensoren kunnen risicomomenten signaleren, bijvoorbeeld wanneer iemand in bed rechtop gaat zitten. Dezelfde technologie kan ook een val detecteren zodra dit gebeurt. Spreek-luistercontact maakt het mogelijk om op afstand snel te reageren. Met het instellen van Persoonlijke profielen kun je instellen welke signalering voor iemand relevant is, zodat niet elk signaal voor iedereen geldt. Zorgtechnologie ondersteunt je zorgprofessionals hierbij, maar vervangt de klinische beoordeling niet: die blijft bij je team. Verschillende technologieën, van bedsensoren tot beeldsensoren en visuele bewaking, kunnen worden gecombineerd op basis van wat iemand nodig heeft.

CLB werkt hiervoor met een merkonafhankelijk softwareplatform, waarmee verschillende zorgoplossingen, slimme sensoren en signalen samenkomen in één systeem. De inzet blijft daarbij altijd persoonsgericht: alleen wat nodig is voor de individuele bewoner of cliënt of patiënt wordt ingezet.

Wat valpreventie betekent voor je organisatie

Valpreventie is het geheel aan maatregelen dat vallen wil voorkomen en, als een val toch plaatsvindt, de gevolgen beperkt. Vallen hebben meestal niet één oorzaak, maar een combinatie van factoren: fysiek, medicatie-gerelateerd, cognitief of de omgeving. Daarom werkt een aanpak die op meerdere van die factoren tegelijk inspeelt het beste.

Verpleeghuisbewoners vallen gemiddeld drie keer zo vaak als thuiswonende 65-plussers. Dit leidt jaarlijks tot circa 190.000 valincidenten en 72.000 letsels. Ook in de gehandicaptenzorg en revalidatiezorg is vallen een veelvoorkomend probleem door vergelijkbare mobiliteitsbeperkingen.

Voor zorgorganisaties betekent elke val extra inzet voor opvolging, medische beoordeling, registratie en communicatie. De directe medische kosten bedragen jaarlijks circa €220 miljoen en zullen door de dubbele vergrijzing naar verwachting oplopen tot €840 miljoen in 2050, waardoor de druk op personeel en capaciteit verder toeneemt.

Bron: VeiligheidNL, “Valpreventie in het verpleeghuis” (augustus 2025), gebaseerd op Feiten en cijfers valongevallen verpleeghuisbewoners (VeiligheidNL, 2025).

Risicofactoren om op te letten

Een aantal risicofactoren voor vallen komt in onderzoek steevast terug en is direct bruikbaar in je risicobeoordeling:

• Een eerdere valhistorie
• Beperkingen bij dagelijkse activiteiten (ADL)
• Slapeloosheid
• Depressie

De samenhang van deze factoren verschilt per cliënt, dus een aanpak op maat werkt beter dan een standaardaanpak.

Bron: Shao et al. (2023), via VeiligheidNL, “Valpreventie in het verpleeghuis” (2025).

Hoe CLB valpreventie ondersteunt

CLB ondersteunt je valpreventiebeleid met sensortechnologie die risicomomenten signaleert en een val detecteert zodra die plaatsvindt. Via spreek-luistercontact op afstand kan een zorgprofessional vaak al reageren voordat de val plaatsvindt, op basis van persoonsprofielen die je zelf beheert en het “niets, tenzij”-principe: technologie inzetten waar en wanneer die voor de individuele cliënt nodig is.

Het CLB-systeem vervangt de valrisicobeoordeling niet. Je zorgprofessionals maken de klinische inschatting; de technologie vertaalt die naar passende monitoring en opvolging. Meer weten over hoe CLB dit praktisch inricht in je organisatie? Bekijk onze oplossingspagina over valpreventie.

Valpreventie organisatiebreed borgen?

Wil je weten hoe CLB Integrated Solutions het valpreventiebeleid van je organisatie praktisch kan ondersteunen, van implementatie tot inbedding in het dagelijkse zorgproces? De specialisten van CLB denken graag met je mee over signalering, valdetectie, spreek-luistercontact en de aansluiting op je beleid. Plan een vrijblijvend adviesgesprek of demo in of bekijk onze oplossingen voor valpreventie.

Veelgestelde vragen over valpreventie in de zorgorganisatie

Hoe past valpreventietechnologie in onze bestaande aanpak? Valpreventietechnologie sluit aan op de bestaande stappen: signalering, beoordeling, interventie en evaluatie. De technologie voegt geen aparte beoordeling toe, maar vertaalt de uitkomst van je risicobeoordeling naar concrete signalering per bewoner of cliënt.

Wie is verantwoordelijk voor de valrisicobeoordeling? De valrisicobeoordeling blijft de verantwoordelijkheid van je zorgprofessionals. Zij voeren de klinische inschatting uit bij opname, bij een verandering in de situatie, jaarlijks en na elke val. CLB neemt die beoordeling niet over.

Wat betekent geaccepteerd valrisico voor onze verantwoording? Geaccepteerd valrisico is het restrisico dat je samen met de cliënt en naasten aanvaardbaar acht. Voor je organisatie is dit vooral een beleidsvraag: hoe leg je dit vast in het zorgleefplan, hoe communiceer je het met familie en hoe borg je consistentie in het handelen van medewerkers.

Wat is het verschil tussen valpreventie en valdetectie? Valpreventie richt zich op het herkennen van risico’s vóórdat een val plaatsvindt, valdetectie signaleert dat een val al heeft plaatsgevonden. Voor je organisatie zijn beide nodig: preventie vraagt om ingrijpen vooraf, detectie vraagt om snel opvolgen achteraf, met name in de avond- en nachtdienst.

Hoe voorkomt technologie onnodige monitoring? CLB werkt volgens het “niets, tenzij”-principe: alleen de technologie en signaleringen die nodig zijn voor de individuele cliënt worden ingezet. Dit houdt het aantal meldingen beheersbaar en de aandacht van je team gericht op relevante signalen.

Kan technologie de werkdruk rond vallen verlagen? Technologie kan risicomomenten signaleren en spreek-luistercontact op afstand mogelijk maken, waardoor niet elke situatie fysieke inzet vraagt. Dit draagt bij aan gerichtere personeelsinzet, met name in de avond- en nachtdienst.

Vervangt het CLB-systeem de klinische beoordeling? Nee. CLB is een aanvulling op de valrisicobeoordeling van je organisatie. De inhoudelijke beoordeling blijft bij je zorgprofessionals; CLB vertaalt die beoordeling naar passende monitoring per bewoner of cliënt.